100 rocznica uchwalenia konstytucji marcowej

Drodzy uczniowie 17 marca 2021 roku świętujemy 100 rocznicę uchwalenia konstytucji marcowej. A czym był ten dokument? Zapraszam do krótkiej historycznej lektury.

Odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 roku stworzyło konieczność określenia ustroju odrodzonego państwa. W tym celu 26 stycznia 1919 roku przeprowadzono pierwsze wybory do sejmu ustawodawczego, odbyły się one jednak tylko na części ziem polskich ze względu na wciąż trwające walki o granice odrodzonego państwa. Pierwsze posiedzenie sejmu odbyło się 10 lutego 1919 roku, a 20 lutego 1919 roku przyjęto tzw. małą konstytucję, która miała obowiązywać do momentu uchwalenia pełnej ustawy zasadniczej. Prace nad konstytucją były długie i burzliwe. Posłowie nie mogli dojść do porozumienia w kwestii sposobu wyboru głowy państwa oraz liczby izb przyszłego parlamentu. Lewica opowiadała się za jednoizbowym sejmem i wyborem prezydenta przez ogół obywateli, zaś prawica domagała się parlamentu dwuizbowego, który wybierałby głowę państwa. Ostatecznie zwyciężyła druga wersja. Konstytucję uchwalono 17 marca 1921 roku. Wprowadzała system parlamentarno-gabinetowy, ustrój republiki demokratycznej ze swobodnym doborem partii politycznych i reprezentantów do parlamentu w ramach wyborów pięcioprzymiotnikowych: powszechnych, równych, tajnych, wolnych, proporcjonalnych oraz monteskiuszowski trójpodział władzy. Władzę ustawodawczą sprawował parlament złożony z sejmu i senatu, władzę wykonawczą pełnił rząd oraz prezydent (wybierany był na 7 letnia kadencję przez Zgromadzenie Narodowe) zaś władzę sądowniczą miały sprawować niezawisłe sądy niezależne od parlamentu i rządu. Konstytucja ta  obowiązywała jako najwyższy akt prawny Rzeczypospolitej do 23 kwietnia 1935.